29 Οκτωβρίου 2019

ΤΑ ΠΡΩΤΑ ΥΠΟΒΡΥΧΙΑ ΜΟΥΣΕΙΑ ΣΤΗ ΧΩΡΑ ΜΑΣ

Αν θα έπρεπε να φανταστεί κανείς μια θάλασσα σπαρμένη από ναυάγια, δεν θα χρειαζόταν να πάει και πολύ μακριά. «Αρκεί να λάβει υπόψη του κανείς πως μόνο στην περιοχή των Φούρνων έχουμε εντοπίσει 58 τέτοια ναυάγια» λέει στο ΑΠΕ - ΜΠΕ η προϊσταμένη της Εφορείας Ενάλιων Αρχαιοτήτων Παρή Καλαμαρά. Αλλά πόσα από αυτά είναι επισκέψιμα;

Σ' αυτό το ερώτημα της πρόσβασης βρίσκεται και το τελευταίο μεγάλο στοίχημα της υπηρεσίας που διευθύνει. Η δημιουργία των λεγόμενων «Υποβρύχιων Μουσείων», όπου μπορεί να γίνει σύντομα πραγματικότητα. Πώς όμως βυθίστηκαν όλ' αυτά τα καράβια; Κάτω από ποιες συνθήκες; Ήταν πολεμικά ή εμπορικά; Τι μας λένε για την ταυτότητά τους τα ευρήματα;

Το πρώτο μουσείο που θα ανοίξει πιλοτικά τις πόρτες του το ερχόμενο καλοκαίρι είναι αυτό της Περιστέρας στις Βόρειες Σποράδες και τα τρία του Παγασητικού. Αλλά για να φτάσει κανείς σ' ένα τόσο πλήρες ναυάγιο ώστε να χαρακτηρίζεται αρχαιολογικό θαύμα ή, έστω και με κάποια δόση υπερβολής, «Παρθενώνας Του Βυθού», θα πρέπει να ξεκινήσει απ' το 2005 όταν για πρώτη φορά νομιμοποιήθηκαν οι καταδύσεις αναψυχής. «Εκεί γίνεται για πρώτη φορά αναφορά στην έννοια των θαλάσσιων καταδυτικών πάρκων και στην πιθανότητα δημιουργίας Υποβρύχιων Μουσείων» πληροφορεί το ΑΠΕ-ΜΠΕ η Παρή Καλαμαρά. «Ως τότε οι καταδύσεις αναψυχής ήταν απαγορευμένες» προσθέτει.

Επικεφαλής της Εφορείας Ενάλιων Αρχαιοτήτων απ' τον Φλεβάρη του 2018, η ίδια έκανε πρόσφατα τις πρώτες της καταδύσεις. «Όταν μιλάμε για επισκέψιμους ενάλιους χώρους, μιλάμε για μέσα βάθη, δηλαδή έως τριάντα μέτρα» διευκρινίζει. Αυτός όμως δεν είναι ο μόνος όρος. Ο νόμος όρισε πως καμία κατάδυση ιδιώτη δεν θα μπορούσε να γίνει χωρίς τη συνοδεία φυλάκων αρχαιοτήτων ή αρχαιολόγων.

Θα έπρεπε ωστόσο να περάσουν τουλάχιστον άλλα οκτώ χρόνια απ' το 2005 για να καθοριστεί ποιοι ενάλιοι χώροι είναι επισκέψιμοι. Οι χώροι αυτοί καθορίστηκαν απ' το 2012 έως το 2015, ενώ φέτος χαρακτηρίστηκαν επισκέψιμα άλλα τέσσερα ναυάγια.

Σ' όλες αυτές τις περιπτώσεις, τα βυθισμένα πλοία δανείστηκαν τα ονόματά τους απ' τις γεωγραφικές θέσεις. Αλλά ποιας εποχής είναι όλ' αυτά τα ναυάγια; «Όλων», απαντά η κ. Καλαμαρά. «Έχουμε ναυάγια ακόμη και της προϊστορικής εποχής και φυσικά της κλασικής, της υστερορωμαϊκής, της βυζαντινής, αλλά και πολύ πιο πρόσφατα».

Μνημείο, λέει ακόμη η ίδια στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, είναι κάθε βυθισμένο πλοίο ή αεροσκάφος που έχει συμπληρώσει 50 χρόνια ζωής στο βυθό. Επομένως μνημεία θεωρούνται τα πολεμικά πλοία των δυο παγκοσμίων πολέμων, αλλά και το εμπορικά ή τα επιβατικά που έγιναν για ναύτες και ταξιδιώτες υγρός τάφος.

Πολλά απ' αυτά τα πλοία βρίσκονται βυθισμένα σε πολύ μεγαλύτερα βάθη, τα οποία είναι απαγορευτικά για οποιονδήποτε δύτη. Για εκείνα πάλι που έχουν ανακηρυχθεί επισκέψιμα, θα χρειαστεί ένας υποβρύχιος συντονισμός που ξεκινάει απ' την υποβρύχια διαδρομή και φτάνει ως την ασφάλεια των επισκεπτών. Στην κατάδυση βρίσκει κανείς ένα αρχαιολογικό θησαυρό αμφορέων, πιθαριών, αγγείων, κιόνων, σαρκοφάγων κι άλλων αντικειμένων ακόμη ξεχωριστή θέση στα οποία κατέχουν οι άγκυρες.

Το Υποβρύχιο Μουσείο της Περιστέρας στις Βόρειες Σποράδες ετοιμάζεται ν' ανοίξει σε λίγους μήνες τις πύλες του. Ως τότε μπορεί να επισκεφθεί κανείς το κέντρο ενημέρωσης της Αλοννήσου. Εκεί τον περιμένει ένα ζευγάρι γυαλιά για να βυθιστεί στο μαγικό κόσμο των ναυαγίων χάρη σε μια εφαρμογή τρισδιάστατης αναπαράστασης. Η εικονική αυτή κατάδυση είναι η πρώτη γεύση μιας πραγματικότητας που σύντομα θ' αποκτήσει σάρκα και οστά.

Πηγή cnn.gr/news/ellada